Hội nghị còn có sự tham dự của Phó Thủ tướng (PTT) Thường trực Trương Hoà Bình, PTT Vũ Đức Đam cùng lãnh đạo các Bộ, ngành Trung ương, đại diện, lãnh đạo 14 tỉnh, thành phố vùng Bắc Trung bộ và Duyên hải miền Trung (từ Thanh Hóa đến Bình Thuận) và đại diện các nhà đầu tư, doanh nghiệp.

Vùng Bắc Trung Bộ và Duyên hải Miền Trung (thường được gọi là miền Trung) gồm 14 tỉnh từ Thanh Hóa đến Bình Thuận. Dân số toàn vùng khoảng 20,2 triệu người, chiếm 21% tổng dân số cả nước, diện tích tự nhiên chiếm 28,9% cả nước. Trong đó, Vùng kinh tế trọng điểm miền Trung gồm 5 tỉnh, thành phố với diện tích bằng 8,5% cả nước và dân số chiếm 7%.

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc nói khi nhìn vào bản đồ, miền Trung như cốt xương sống con người, nhân dân gọi là khúc ruột miền Trung... Hay nói ví von miền Trung như chiếc đòn gánh trên vai, nếu hai đầu quá nặng, đòn gánh sẽ gãy, ảnh hưởng rất lớn phát triển kinh tế cả nước. Vì vậy, phát triển miền Trung không phải việc riêng của 14 tỉnh thành.

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu: “Qua hội nghị lần này, tôi mong muốn các bộ ngành cần thẳng thắn chỉ ra "nút thắt" từ bộ, ngành mình, các địa phương miền Trung, để tìm ra giải pháp phát triển sát thực hơn, cụ thể hơn".

Thủ tướng cũng nêu rõ, GDP 28 tỉnh ven biển chiếm 73% cả nước, miền Trung có 14 tỉnh thành nhưng chỉ chiếm chưa được 20% là quá khiêm tốn. Về du lịch, miền Trung có thế mạnh so với các vùng như bãi biển, di sản nhưng doanh thu chưa được 20% cả nước... Về dân số, 14 tỉnh thành miền Trung có trên 20 triệu người, chiếm 21% dân số cả nước, đây là một loại tài sản rất quan trọng miền Trung cần phải làm sao để con người miền Trung đóng góp cho quê hương, làm sao thu hút được những người tài giỏi đến đây để làm việc...

Sở hữu mặt tiền ra biển Đông với chiều dài đường bờ biển 1.900 km, các tỉnh Bắc Trung bộ và Duyên hải miền Trung có vị trí chiến lược trong phát triển kinh tế biển và các hoạt động kinh tế trên dải đất liền ven biển, đặc biệt trong lĩnh vực du lịch, dịch vụ. Nhiều năm trở lại đây, khu vực miền Trung có hệ thống hạ tầng giao thông phát triển khá nhanh và đồng bộ, với hệ thống giao thông đường bộ, đường thuỷ, đường hàng không thông suốt, không chỉ phục vụ phát triển kinh tế - xã hội vùng mà còn kết nối với hành lang kinh tế Đông - Tây khu vực Đông Nam Á và liên thông với quốc tế...

Phát biểu ý kiến tham luận tại hội nghị, nhiều lãnh đạo các Bộ, Ngành, địa phương, các nhà tư vấn đều nêu lên: Vấn đề đặt ra là động lực nào để thu hút đầu tư, tạo bước phát triển đột phá đối với những ngành, lĩnh vực có điều kiện phát triển nhanh, bền vững trong thời gian tới để Vùng có mức phát triển đuổi kịp 2 vùng kinh tế trọng điểm ở 2 đầu của Tổ quốc? Một bài toán nữa cần lời giải là liên kết vùng khi mà Vùng chưa có “nhạc trưởng”, hạt nhân tạo sự phát triển lan tỏa cả vùng như Hà Nội đối với Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và TP. Hồ Chí Minh đối với Vùng kinh tế trọng điểm phía nam.

Các đại biểu đã trình bày các tham luận để tham mưu giúp Chính phủ, các bộ, ngành và các địa phương vùng miền Trung nghiên cứu, tháo gỡ những điểm nghẽn, có những cách làm mới, đột phá, tạo điều kiện thuận lợi để vùng phát huy hết tiềm năng, lợi thế, phát triển bứt phá và bền vững và thực hiện thành công chiến lược biển theo Nghị quyết số 36-NQ/TW.

Phát biểu kết luận hội nghị, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nhấn mạnh: Kể từ hội nghị hôm nay, đứng trước vận hội mới của đất nước trong 10-15 năm tới, miền trung cần thể hiện khát vọng, vươn lên mạnh mẽ, quyết tâm để sớm trở thành địa bàn có trình độ kinh tế-xã hội phát triển cao, bền vững của đất nước. Miền trung phải xốc tới, miền trung có đủ điều kiện phát triển nhanh, bền vững và tốc độ hơn.

Thủ tướng yêu cầu các tỉnh miền Trung:

Thứ nhất, đó là phải vận dụng chiến lược biển vào miền Trung, tập trung vào năm trụ cột lớn. Ngư nghiệp: Tập trung đánh bắt, chế biến, nuôi trồng thủy hải sản, một thế mạnh không phải nơi nào cũng có. Du lịch, đặc biệt là du lịch biển đảo và khai thác thế mạnh của miền Tây các tỉnh miền trung. Cảng biển và dich vụ logistic. Phát triển các ngành công nghiệp chế tạo, chế biến gắn liền với lợi thế cảng biển. Năng lượng tái tạo, điện gió, điện mặt trời và nghiên cứu các dạng năng lượng khác.

Thứ hai, liên kết vùng và thể chế phát triển vùng, trong đó vấn đề quy hoạch chiến lược phát triển miền Trung rõ hơn, có một thể chế thuận lợi để phát triển khu vực, trong đó có việc phân lại vùng cho hợp lý hơn. Cần có nghị quyết, chỉ thị để cụ thể hóa phát triển.

Thứ ba, xây dựng môi trường kinh doanh có tính cạnh tranh hơn, miền Trung thật sự là “đất lành chim đậu”. Tạo điều kiện cho doanh nghiệp đầu tư, không có doanh nghiệp lớn, không có hợp tác xã, khó có thể thành công...

Kết thúc hội nghị, Thủ tướng giao Bộ Kế hoạch và Đầu tư đẩy nhanh tiến độ xây dựng quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch vùng bảo đảm chất lượng theo hướng tích hợp các quy hoạch quy định tại Luật quy hoạch; hướng dẫn chuyển tiếp thực hiện các quy hoạch hiện hành, xác định các khó khăn, vướng mắc để kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, xử lý. Cùng với các địa phương trong vùng, chủ trì tham mưu cho cơ quan có thẩm quyền ưu tiên bố trí nguồn lực để xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng cấp bách, nhất là hệ thống đường ven biển, đường lên Tây Nguyên và các công trình trọng điểm của vùng, các dự án khắc phục khô hạn, bảo vệ nguồn nước ngọt bảo đảm phát triển bền vững.

Bộ Tài chính cần nghiên cứu một số cơ chế, chính sách tài chính, thuế, phí để phân cấp quản lý cho các tỉnh/thành phố trong vùng phù hợp với trình độ phát triển, đặc điểm kinh tế và cơ sở thuế của từng địa phương. Xây dựng cơ chế, chính sách tạo nguồn thu để lại cho các tỉnh, thành phố thuộc vùng; nghiên cứu tỷ lệ điều tiết hợp lý cho ngân sách địa phương bảo đảm tương ứng với vai trò đóng góp của ngân sách của từng tỉnh/thành phố, tạo nguồn lực cho các tỉnh, thành phố trong vùng tăng cường đầu tư phát triển hạ tầng kỹ thuật và xã hội. Đối với một số tỉnh có năng lực tài khóa tốt có thể xem xét đặt lộ trình tự chủ ngân sách, hướng đến mục tiêu có điều tiết một phần ngân sách về Trung ương.

Bộ Giao thông vận tải đề xuất giải pháp phát triển giao thông kết nối miền Trung và Tây Nguyên. Phải nghiên cứu về việc phát triển sân bay, cảng biển của miền trung sao cho hợp lý, trong đó những sân bay lớn cần tính toán các hình thức xã hội hóa đầu tư.

Các bộ ngành khác hỗ trợ Chính phủ hoàn thiện thể chế phát triển bền vững kinh tế biển, ưu tiên hoàn thiện hành lang pháp lý; hoàn thiện cơ chế quản lý tổng hợp và thống nhất về biển, phát triển mạng lưới logistics; hỗ trợ các tỉnh, thành phố trong vùng đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp, phát triển nguồn nhân lực, nhất là nhân lực biển chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của vùng, giúp phát huy các lợi thế về tài nguyên sẵn có và vị trí địa kinh tế chính trị tối quan trọng của vùng./.
Trần Văn Ngoạn