Ngày nay, sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin - truyền thông đã làm thay đổi nhiều mặt đời sống xã hội, trong đó có mối quan hệ giữa Chính phủ và công dân.
Mạng Internet đóng vai trò chủ yếu trong việc thay đổi cách thức giao tiếp và cung cấp dịch vụ công của Chính phủ đối với các tổ chức, cá nhân trong khu vực công.
Tiếp xúc gián tiếp thông qua mạng Internet ngày càng trở nên phổ biến và thuận tiện hơn so với tiếp xúc trực tiếp bằng giấy tờ truyền thống.
Tại các quốc gia như Việt Nam, sự thay đổi này đã tạo điều kiện cải cách mạnh mẽ nền hành chính quốc gia, từng bước xây dựng Chính phủ điện tử văn minh, hiện đại.
1. Khái niệm Chính phủ điện tử
Theo định nghĩa của Ngân hàng Thế giới (World Bank), Chính phủ điện tử là việc các cơ quan của chính phủ sử dụng một cách có hệ thống công nghệ thông tin – truyền thông để thực hiện quan hệ với công dân, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội mà nhờ đó giao dịch của các cơ quan chính phủ với công dân và tổ chức sẽ được cải thiện và nâng cao chất lượng, lợi ích thu được sẽ là giảm thiểu tham nhũng, tăng cường tính công khai, sự tiện lợi, góp phần vào sự tăng trưởng và giảm chi phí. Nói cách khác, Chính phủ điện tử là dịch vụ, tiện ích hiện đại do Chính phủ cung cấp dựa trên nền tảng ứng dụng thành tựu phát triển của công nghệ thông tin – truyền thông nhằm đổi mới và thay thế cách thức giao dịch truyền thống với công dân và tổ chức trong xã hội.
2. Mục tiêu của Chính phủ điện tử
- Nâng cao năng lực quản lý, điều hành của Chính phủ và chính quyền các cấp.
- Cung cấp cho người dân, doanh nghiệp các dịch vụ công trực tuyến, dễ dàng truy cập ở khắp mọi nơi.
- Tạo điều kiện cho người dân và doanh nghiệp tham gia xây dựng chính sách, pháp luật, quá trình điều hành của chính phủ một cách tích cực.
- Giảm chi phí cho bộ máy Chính phủ.
- Thực hiện một Chính phủ hiện đại, hiệu quả, minh bạch; tạo ra phong cách lãnh đạo mới và phương thức mới trong việc cung cấp dịch vụ cho người dân, doanh nghiệp và nâng cao năng lực quản lý, điều hành đất nước.
3. Lợi ích của Chính phủ điện tử
- Chính phủ điện tử với công nghệ cao, kỹ thuật hiện đại cho phép xử lý và truyền thông tin nhanh chóng, chính xác.
- Chính phủ điện tử giúp các thủ tục hành chính được công bố, công khai rộng rãi, tạo sự bình đẳng trong truy cập thông tin và cho phép xử lý các thủ tục hành chính nhanh hơn rất nhiều so với Chính phủ truyền thống.
- Chính phủ điện tử ứng dụng công nghệ thông tin và viễn thông giúp tiết kiệm được thời gian và chi phí cho các công việc xử lý giấy tờ, do đó tăng cường hiệu quả trong hoạt động của Chính phủ.
- Chính phủ điện tử thu thập ý kiến góp ý hoặc phản hồi của người dân và doanh nghiệp dễ dàng hơn khi họ tham gia các dịch vụ công trực tuyến hay truy cập tới cổng thông tin điện tử của Chính phủ, nhờ đó Chính phủ có thể cải thiện các dịch vụ công điện tử, cải cách hành chính và nâng cao tính minh bạch.
4. Các mô hình giao dịch trong Chính phủ điện tử
Tham gia Chính phủ điện tử có 03 chủ thể: Chính phủ, người dân và doanh nghiệp. Trên cơ sở quan hệ giữa các chủ thể, có thể phân thành 04 dạng giao dịch trong Chính phủ điện tử:
- G2C (Government to Citizens): là giao dịch và cung cấp dịch vụ của Chính phủ trực tiếp cho người dân.
- G2B (Government to Business): là giao dịch và cung cấp dịch vụ của Chính phủ đối với doanh nghiệp, nhà sản xuất, tổ chức phi chính phủ,…
- G2E (Government to Employees): là giao dịch và cung cấp dịch vụ của Chính phủ dành cho các nhân viên Chính phủ.
- G2G (Government to Government): là giao dịch và cung cấp dịch vụ giữa các cấp, ngành, tổ chức trong việc điều hành và quản lý nhà nước.
H.N