Chương trình sản xuất và tiêu dùng bền vững là một chương trình quốc gia hướng tới nền kinh tế tuần hoàn, với định hướng ấy, ngày 24/6/2020, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 889/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình hành động quốc gia về sản xuất và tiêu dùng bền vững giai đoạn 2021 -2030, trong đó xác định rõ mục tiêu là thúc đẩy quản lý, khai thác và sử dụng hiệu quả,  bền vững tài nguyên, nhiên liệu, nguyên vật liệu, thúc đẩy sản xuất và tiêu dùng bền vững trên nền tảng đổi mới, sáng tạo, thực hành và phát triển các mô hình sản xuất và tiêu dùng bền vững, đẩy mạnh sản xuất và tiêu dùng nội địa bền vững, tạo việc làm bền vững, thúc đẩy lối sống bền vững, hướng đến phát triển kinh tế tuần hoàn ở Việt Nam.

Để triển khai thực hiện Chương trình, Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành các chương trình, kế hoạch cụ thể hóa từng mục tiêu và xay dựng lộ trình thực hiện theo từng giai đoạn từ 2021-2025 và 2026-2030. Trong đó, mục tiêu giai đoạn 2021-2025 gồm: Giảm từ 5-8% mức tiêu hao nguyên vật liệu của các ngành sản xuất, như: Dệt may, nhựa, xi măng, rượu – bia – nước giải khát, tinh bột sắn, chế biến hạt điều, chế biến thủy hải sản và một số ngành sản xuất khác; 70% các khu công nghiệp, cụm công nghiệp, làng nghề được phổ biến, nâng cao nhận thức về sản xuất và tiêu dùng bền vững; Xây dựng, áp dụng từ 01 đến 02 mô hình sản xuất và tiêu dùng bền vững; phổ biến, nhân rộng các mô hình về sản xuất sạch hơn, các mô hình về sản xuất và tiêu dùng bền vững; 100% các huyện, thành phố được tổ chức tuyên truyền, phổ biến nâng cao nhận thức về lối sống, tiêu dùng bền vững; 85% các siêu thị, Trung tâm thương mại phân phối, sử dụng sản phẩm bao bì thân thiện môi trường thay thế dần cho sản phẩm bao bì nhựa dùng một lần khó phân hủy; xây dựng, thúc đẩy phát triển chuỗi cung ứng bền vững; khuyến khích phân phối các sản phẩm thân thiện môi trường, được dán nhãn sinh thái tại các siêu thị, trung tâm thương mại;

Trên cơ sở các mục tiêu nêu trên, UBND tỉnh đã chỉ đạo các cơ quan tham mưu xây dựng kế hoạch Chương trình hành động quốc gia về sản xuất và tiêu dùng bền vững hàng năm trình Ủy ban nhân dân tỉnh phê duyệt theo quy định. Qua 05 năm triển khai, tỉnh đã thực hiện đánh giá sơ kết kết quả thực hiện Chương trình như sau:

1. Về công tác quán triệt, chỉ đạo và phương hướng nhiệm vụ:

Trong giai đoạn 2021 – 2025, thực hiện quán triệt chính sách, quy định, chủ động triển khai đồng bộ nhiều hoạt động thuộc Chương trình Sản xuất và tiêu dùng bền vững, tập trung vào các nhóm nhiệm vụ:

(1) Tuyên truyền, đào tạo, tập huấn nâng cao nhận thức cho cộng đồng, hộ gia đình và doanh nghiệp về sản xuất sạch hơn, tiêu dùng xanh;

(2) Hỗ trợ doanh nghiệp áp dụng các giải pháp cải tiến kỹ thuật, đổi mới công nghệ nhằm tiết kiệm nguyên liệu, nhiên liệu, giảm thiểu phát thải;

(3) Tổ chức các sự kiện, hội nghị, hội thảo khuyến khích tiêu dùng sản phẩm thân thiện môi trường.

(4) Tham gia các khóa đào tạo, hội nghị, hội thảo, tập huấn do Bộ ngành Trung ương, các đơn vị tư vấn tổ chức nhằm nâng cao năng lực, kiến thức cho công chức, viên chức đang phụ trách lĩnh vực sản xuất và tiêu dùng bền vững trong công tác tham mưu thực hiện Chương trình hành động quốc gia về sản xuất và tiêu dùng bền vững trên địa bàn tỉnh.

Kết quả tỉnh đã triển khai hỗ trợ 16 đề án với tổng kinh phí hơn 1,2 tỷ đồng, bao gồm các nội dung như: Hỗ trợ xây dựng mô hình thí điểm: nâng cấp hệ thống xử lý nguyên liệu đầu vào tự động, áp dụng sản xuất sạch hơn trong dây chuyền chế biến nha đam cho Công ty CP thực phẩm Cánh Đồng Việt; phát hành tài liệu tuyên truyền; tổ chức các Hội nghị như: “Hạn chế sử dụng túi nilon vì môi trường xanh”; vận động các siêu thị, trung tâm thương mại ký Bản cam kết thực hiện giảm thiểu chất thải nhựa, triển khai thực hiện các biện pháp nhằm giảm thiểu sử dụng rác thải nhựa, túi nilon khó phân hủy trong hoạt động phân phối, kinh doanh hàng hóa tại đơn vị.

(Hình ảnh: Hội nghị tập huấn thuộc các đề án hỗ trợ về sản xuất và tiêu cùng bền vững)

Qua 05 năm triển khai Chương trình hành động quốc gia về Sản xuất và tiêu dùng bền vững giai đoạn 2021 -2025, các nhiệm vụ và giải pháp đã được tổ chức thực hiện tương đối đồng bộ, từng bước đi vào chiều sâu và đạt được nhiều kết quả tích cực. Nhận thức của doanh nghiệp, người dân về sản xuất tiêu dùng bền vững được nâng lên rõ rệt; nhiều mô hình giải pháp tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải và hạn chế chất thải nhựa được áp dụng hiệu quả, tạo chuyển biến trong hành vi tiêu dùng và hoạt động sản xuất.

Bên cạnh những kết quả đạt được quá trình triển khai Chương trình còn gặp một số khó khăn vẫn tồn tại như kinh phí bố trí còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn, làm ảnh hưởng đến việc mở rộng quy mô và đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền. Đồng thời, nguồn lực còn hạn chế, tính liên kết giữa các bên tham gia chưa đồng đều, hiệu quả tuyên truyền chưa đạt như mong muốn. Đối với nội dung chi và mức chi hiện nay chưa có quy định cụ thể hoặc hoặc hướng dẫn việc xác định những khoản mục ược phép chi, giới hạn mức chi cho các hoạt động sản xuất và tiêu dùng bền vững.

Trên cơ sở định hướng phát triển kinh tế xã hội tại Nghị quyết số 01-NQ/ĐH ngày 25/9/2025 của Đại Hội Đại Biểu Đảng bộ tỉnh Khánh Hòa lần thứ I nhiệm kỳ 2025 – 2030 và chủ chương chung về phát triển kinh tế xanh, phát triển bền vững.

Sở Công Thương đã có báo cáo đề xuất Bộ Công Thương ưu tiên hỗ trợ một số nội dung sau: (1) tiếp tục ban hành các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ đầu tư thiết bị tiết kiệm năng lượng, chuyển đổi sang các mô hình sản xuất ít phát thải, khuyến khích áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn xanh trong các ngành chế biến - chế tạo, du lịch, công nghiệp và nông nghiệp nông thôn. (2) Tăng cường công tác tuyên truyền, nhân rộng mô hình tiêu dùng xanh, thúc đẩy hệ thống phân phối bền vững, từng bước loại bỏ sản phẩm nhựa dùng một lần và bao bì khó phân hủy bằng nhiều hình thức thiết thực hơn. (3) Hỗ trợ địa phương và doanh nghiệp trong việc phát triển thị trường tiêu dùng bền vững, khuyến khích phân phối xanh, sản phẩm thân thiện môi trường, chú trọng sản phẩm OCOP, sản phẩm công nghiệp nông thôn. (4) Thực hiện giải pháp lồng ghép với chương trình, kế hoạch sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả và các chương trình của tổ chức quốc tế tài trợ để tranh thủ huy động tối đa các nguồn vốn triển khai đầu tư, hỗ trợ, ứng dụng công nghệ khai thác sử dụng hệ thống năng lượng tiết kiệm, hiệu quả tại doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, khu, cụm công nghiệp tiến tới thay thế các thiết bị lạc hậu, sử dụng tiêu hao nhiều năng lượng.

Đối với cơ chế, chính sách: Ngày 27/08/2025, Chính phủ ban hành Nghị định số 235/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung cho Nghị định số 45/2012/NĐ-CP về khuyến công, bổ sung đưa nội dung sản xuất và tiêu dùng bền vững vào chung điều khoản, quy định của sản xuất sạch hơn. Đề nghị Bộ Công Thương ban hành Thông tư hướng dẫn thực hiện Nghị định số 235/2025/NĐ-CP (hiện đang áp dụng Thông tư số 46/2012/TT-BCT ngày 28/12/2012 của Bộ trưởng Bộ Công Thương quy định chi tiết một số nội dung của Nghị định số 45/2012/NĐ CP của Chính phủ (được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư số 20/2017/TT-BCT, ngày 29 tháng 9 năm 2017), làm cơ sở pháp lý để các địa phương triển khai Chương trình giai đoạn 2026-2030 đảm bảo thông suốt, chặt chẽ, đúng pháp luật và hiệu quả.

Qua báo cáo sơ kết Chương trình, Sở Công Thương mong muốn sẽ đưa ra được những giải pháp cụ thể và thiết thực hơn để có thể đạt được hiệu quả tốt hơn trong giai đoạn tiếp theo về sản xuất và tiêu dùng bền vững trên địa bàn tỉnh./.

Tác giả: Minh Trang – CV Phòng QLCN