Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, việc xây dựng chuẩn mực hành vi trên không gian mạng trở thành yêu cầu cấp thiết. Trên cơ sở đó, Bộ Văn Hóa, Thể Thao Và Du Lịch đã ban hành quyết định 423/QĐ-BVHTTDL ngày 05/03/2026 về bộ quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số (Bộ quy tắc này thay thế Bộ Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội được ban hành tại Quyết định số 874/QĐ-BTTTT ngày 17/6/2021 của Bộ Thông tin và Truyền thông).

Thực tiễn cho thấy, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ thông tin, mạng xã hội và các nền tảng số đã tạo ra nhiều cơ hội cho phát triển kinh tế – xã hội, đồng thời cũng đặt ra không ít thách thức trong quản lý và sử dụng thông tin, cụ thể như: Tình trạng phát tán thông tin sai sự thật, chưa được kiểm chứng vẫn diễn ra, gây ảnh hưởng đến dư luận xã hội. Một bộ phận người dùng còn thiếu chuẩn mực trong giao tiếp, ứng xử trên không gian mạng, sử dụng ngôn từ thiếu kiểm soát, gây tác động tiêu cực. Nguy cơ mất an toàn thông tin, xâm phạm quyền riêng tư ngày càng gia tăng.

Trong bối cảnh đó, việc ban hành Bộ Quy tắc ứng xử trên môi trường số nhằm mục đích: Thiết lập chuẩn mực hành vi chung cho người sử dụng môi trường số; nâng cao nhận thức về trách nhiệm pháp lý và đạo đức khi tham gia không gian mạng; góp phần xây dựng văn hóa số lành mạnh, phù hợp với truyền thống văn hóa dân tộc và quy định pháp luật.

Bộ Quy tắc xác định rõ các nguyên tắc và chuẩn mực hành vi mà tổ chức, cá nhân cần tuân thủ khi tham gia môi trường số, tập trung vào các nội dung trọng tâm sau:

1. Tuân thủ các quy định của pháp luật liên quan đến an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân, quyền riêng tư; không đăng tải, chia sẻ thông tin vi phạm pháp luật, thông tin sai sự thật, gây hoang mang dư luận; tôn trọng thuần phong mỹ tục, giữ gìn giá trị văn hóa truyền thống.

2. Khuyến khích mỗi cá nhân sử dụng ngôn ngữ lịch sự, tôn trọng người khác; không sử dụng mạng xã hội để xúc phạm danh dự, nhân phẩm của tổ chức, cá nhân; chủ động lan tỏa thông tin tích cực, có giá trị. Việc xây dựng thói quen ứng xử văn minh không chỉ góp phần nâng cao chất lượng môi trường mạng, mà còn thể hiện hình ảnh con người Việt Nam trong thời đại số.

3. Chủ động bảo vệ thông tin cá nhân; không chia sẻ thông tin nhạy cảm khi chưa được phép; nâng cao cảnh giác trước các hành vi lừa đảo, đánh cắp thông tin. Đồng thời, các tổ chức, cơ quan cần có trách nhiệm bảo vệ dữ liệu, bảo đảm an toàn hệ thống thông tin.

4. Sử dụng môi trường số đúng mục đích, hiệu quả: Khai thác môi trường số phục vụ học tập, công việc, phát triển kinh tế – xã hội; tránh lạm dụng mạng xã hội gây ảnh hưởng đến hiệu quả công việc và đời sống cá nhân; sử dụng công nghệ một cách thông minh, có chọn lọc.

5. Trách nhiệm nêu gương của cán bộ, công chức, viên chức: Phải gương mẫu trong phát ngôn, chia sẻ thông tin trên môi trường số; không đăng tải, bình luận những nội dung trái với chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; góp phần định hướng dư luận xã hội, lan tỏa thông tin chính thống. Đây là yêu cầu quan trọng, gắn với trách nhiệm công vụ và uy tín của cơ quan, đơn vị.

Ảnh minh hoạ

Để Bộ Quy tắc đi vào thực tiễn, cần tập trung một số nhiệm vụ trọng tâm: Tổ chức tuyên truyền, phổ biến sâu rộng đến toàn thể cán bộ, công chức, viên chức; lồng ghép nội dung Bộ Quy tắc vào quy chế làm việc, quy định nội bộ; tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện; kịp thời biểu dương các tập thể, cá nhân thực hiện tốt. Đặc biệt, mỗi cán bộ, công chức, viên chức cần tự giác chấp hành, coi việc tuân thủ Bộ Quy tắc là một phần trong trách nhiệm công vụ.

Việc phổ biến, quán triệt và triển khai thực hiện Bộ Quy tắc có ý nghĩa quan trọng đối với mỗi cán bộ, công chức, viên chức, đặc biệt trong bối cảnh hoạt động công vụ ngày càng gắn chặt với môi trường số. Qua đó, không chỉ góp phần nâng cao ý thức của mỗi cá nhân mà còn tạo dựng môi trường làm việc chuyên nghiệp, hiện đại trong các cơ quan, đơn vị; xây dựng xã hội số văn minh, an toàn và trách nhiệm./.

Hồ Tấn Hải Minh