Chiều 23-1, tại phường Phan Rang, tỉnh Khánh Hòa, Bộ Công Thương phối hợp với UBND tỉnh Khánh Hòa tổ chức Hội thảo với chủ đề “Xây dựng Đề án Trung tâm công nghiệp, dịch vụ năng lượng tái tạo Khánh Hòa”. Hội thảo do các đồng chí: Nguyễn Hoàng Long - Thứ trưởng Bộ Công Thương; Trịnh Minh Hoàng - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa; Trần Việt Hòa - Cục trưởng Cục Công nghiệp, Bộ Công Thương; Nguyễn Văn Nhựt - Giám đốc Sở Công Thương đồng chủ trì.
Tham dự hội thảo có đại diện các bộ, ngành Trung ương; lãnh đạo các sở, ban, ngành và địa phương; cùng các chuyên gia trong lĩnh vực công nghiệp, dịch vụ, năng lượng tái tạo và đại diện các doanh nghiệp, tổ chức nghiên cứu trong và ngoài nước.
Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hoàng Long (thứ 2 từ trái sang) cùng chủ trì hội thảo
Tại hội thảo, các đại biểu và chuyên gia tập trung thảo luận về định hướng xây dựng Trung tâm công nghiệp, dịch vụ năng lượng tái tạo (NLTT) Khánh Hòa trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu năng lượng theo hướng xanh, bền vững. Nhiều ý kiến cho rằng, việc hình thành trung tâm không chỉ đáp ứng yêu cầu phát triển các dự án NLTT quy mô lớn mà còn góp phần hoàn thiện chuỗi giá trị ngành năng lượng, tạo động lực tăng trưởng mới cho tỉnh Khánh Hòa và khu vực Nam Trung Bộ.
Phân tích về chủ trương, chính sách phát triển NLTT, ông Trần Hoài Trang - Phó Cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương) cho biết, phát triển NLTT là định hướng chiến lược xuyên suốt, đã được thể chế hóa trong Luật Điện lực năm 2024, các nghị định về cơ chế mua bán điện linh hoạt và Nghị quyết phát triển năng lượng giai đoạn 2026 - 2030. Theo đó, việc phát triển các trung tâm công nghiệp, dịch vụ NLTT tại những vùng có tiềm năng là nhiệm vụ trọng tâm nhằm tạo nền tảng cho chuyển dịch cơ cấu năng lượng theo mô hình xanh và bền vững.
Ông Trần Hoài Trang, Phó Cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương) trình bày tham luận
Từ góc độ kinh nghiệm quốc tế, ông Nguyễn Văn Hội - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương cho rằng, các trung tâm NLTT thành công trên thế giới như tại Đan Mạch, Hà Lan, Đức, Hoa Kỳ, Trung Quốc hay Ấn Độ đều được xây dựng theo mô hình hệ sinh thái tích hợp. Trong đó, trung tâm không chỉ sản xuất điện mà còn cung cấp các dạng năng lượng xanh như hydro, nhiên liệu sinh học; đồng thời phát triển các dịch vụ kỹ thuật bảo trì, logistics và đào tạo nguồn nhân lực. Theo ông, phát triển nguồn nhân lực kỹ thuật cao cùng hạ tầng nghiên cứu - phát triển (R&D) là yếu tố “xương sống” quyết định hiệu quả vận hành và sức cạnh tranh lâu dài của trung tâm.
Đánh giá tiềm năng địa phương, các chuyên gia nhận định Khánh Hòa có vị trí địa lý chiến lược, hạ tầng cảng biển thuận lợi và điều kiện tự nhiên phù hợp để hình thành Trung tâm công nghiệp, dịch vụ NLTT liên vùng theo định hướng Quy hoạch điện VIII điều chỉnh. Sau sáp nhập, không gian phát triển của tỉnh được mở rộng, gia tăng lợi thế về kinh tế biển, logistics và năng lượng. Tuy nhiên, chuỗi giá trị NLTT hiện nay vẫn còn phân tán, thiếu một “điểm hội tụ” cấp vùng để hình thành cụm công nghiệp sản xuất - lắp ráp thiết bị, dịch vụ kỹ thuật, logistics và nghiên cứu đào tạo. Việc xây dựng trung tâm được xem là giải pháp nhằm chuyển hóa lợi thế tài nguyên và hạ tầng thành lợi thế công nghiệp dịch vụ, nâng cao năng lực cạnh tranh của tỉnh và khu vực.
Theo đề xuất, Trung tâm công nghiệp, dịch vụ NLTT Khánh Hòa có quy mô khoảng 310 ha, gồm các khu chức năng: sản xuất - lắp ráp thiết bị, logistics - kho bãi, dịch vụ kỹ thuật vận hành - bảo trì, nghiên cứu và đào tạo nguồn nhân lực; địa điểm dự kiến tại khu vực xã Thuận Nam và xã Cà Ná, với khả năng kết nối thuận lợi với hệ thống giao thông và cảng biển. Trung tâm được kỳ vọng thúc đẩy phát triển công nghiệp phụ trợ, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, tạo việc làm và từng bước hình thành đầu mối chuỗi cung ứng NLTT cho khu vực Nam Trung Bộ - Nam Bộ.
Từ kinh nghiệm phát triển các trung tâm công nghiệp, dịch vụ năng lượng trên thế giới, các đại biểu và chuyên gia thống nhất nhận định đây là thời điểm phù hợp để thành lập Trung tâm công nghiệp, dịch vụ năng lượng tái tạo tại Khánh Hòa. Với lợi thế về tài nguyên, hạ tầng và vị trí địa lý, cùng với định hướng của Chính phủ phát triển Khánh Hòa trở thành Trung tâm năng lượng quốc gia, địa phương có điều kiện thuận lợi hàng đầu cả nước để triển khai mô hình này, bảo đảm tính khả thi và triển vọng thành công cao.
Theo Tiến sĩ Trần Du Lịch - Nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế TP. Hồ Chí Minh, Trung tâm công nghiệp, dịch vụ năng lượng tái tạo Khánh Hòa cần được xác định là tổ hợp phục vụ trực tiếp cho các dự án điện. Mặc dù không trực tiếp sản xuất điện, trung tâm giữ vai trò then chốt trong việc hỗ trợ và thúc đẩy ngành điện phát triển. Ông cho rằng UBND tỉnh Khánh Hòa cần nghiên cứu, lựa chọn nhà đầu tư hạ tầng, nhà đầu tư sản xuất pin và thiết bị điện gió, trong đó đặc biệt coi trọng các nhà đầu tư chiến lược, “sếu đầu đàn”, nhằm hình thành hệ sinh thái công nghiệp phụ trợ cùng với Nhà nước tham gia kiến tạo và phát triển. Sự thành công của trung tâm, theo ông, phụ thuộc rất lớn vào các yếu tố này; đồng thời tỉnh cần xây dựng chính sách phù hợp đối với nhà đầu tư chiến lược và tham vấn ý kiến các doanh nghiệp năng lượng đang hoạt động trên địa bàn để làm cơ sở định hướng phát triển.
Nhận định về hướng tiếp cận phát triển năng lượng của địa phương, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Đình Thiên - Nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam cho rằng Khánh Hòa đang lựa chọn con đường phát triển mới. Từ việc khai thác lợi thế nắng, gió để hình thành các dự án năng lượng tái tạo, tỉnh tiếp tục đề xuất xây dựng Trung tâm công nghiệp, dịch vụ năng lượng tái tạo, qua đó vừa tạo động lực cho các dự án năng lượng phát triển, vừa mở ra không gian tăng trưởng mới, góp phần làm mới mô hình phát triển kinh tế của địa phương. Để trung tâm thực sự đạt tầm vóc, ông đề xuất cần tập trung vào công nghệ, xây dựng cơ chế, chính sách đặc thù và trao quyền đủ mạnh cho Ban Quản lý Trung tâm trong tổ chức, vận hành và thu hút nhà đầu tư lớn; đồng thời xác định mục tiêu dài hạn, không chỉ phục vụ khu vực mà còn hướng tới thị trường quốc tế.
PGS.TS Trần Đình Thiên - Nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam tham luận tại hội thảo
Trong khi đó, Tiến sĩ Võ Trí Thành - Nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương nhấn mạnh rằng yếu tố thời gian có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với tính khả thi của đề án. Việc triển khai cần được thực hiện với tiến độ phù hợp; nếu chậm trễ sẽ làm giảm cơ hội và suy giảm lợi thế cạnh tranh so với các địa phương và khu vực khác.
Phát biểu tại hội thảo, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa Trịnh Minh Hoàng khẳng định, tỉnh sẵn sàng tiếp thu các ý kiến đóng góp, phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành Trung ương và chuyên gia để hoàn thiện, triển khai Đề án Trung tâm công nghiệp, dịch vụ năng lượng tái tạo liên vùng; đồng thời cam kết tạo điều kiện thuận lợi về cơ chế, hạ tầng, nguồn nhân lực và thu hút đầu tư, phát triển trung tâm theo định hướng liên kết vùng và hệ thống năng lượng quốc gia, gắn năng lượng với công nghiệp, dịch vụ hỗ trợ, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, nguồn nhân lực chất lượng cao và doanh nghiệp làm nền tảng, bảo đảm phát triển bền vững, hài hòa giữa mục tiêu kinh tế, môi trường và xã hội.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trịnh Minh Hoàng phát biểu tại hội thảo
Kết luận hội thảo, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hoàng Long đánh giá cao Đề án Trung tâm Công nghiệp, Dịch vụ năng lượng tái tạo liên vùng tại Khánh Hòa là bước đi đúng đắn, cần thiết và phù hợp với định hướng Quy hoạch điện VIII, phát huy hiệu quả lợi thế về vị trí địa lý, hạ tầng cảng biển và tiềm năng năng lượng tái tạo của tỉnh; qua đó thúc đẩy chuyển dịch năng lượng xanh, phát triển công nghiệp dịch vụ phụ trợ, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, góp phần giảm phát thải, bảo đảm an ninh năng lượng và phát triển kinh tế - xã hội bền vững, trong đó lấy điện gió ngoài khơi làm động lực, đồng thời tiếp thu ý kiến chuyên gia, nghiên cứu cơ chế đặc thù và tăng cường phối hợp, hỗ trợ để sớm hoàn thiện và triển khai hiệu quả đề án.
Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hoàng Long phát biểu tại hội thảo
Hội thảo mang ý nghĩa chiến lược sâu sắc, góp phần định hình tầm nhìn dài hạn và tạo lập cơ sở khoa học, thực tiễn vững chắc cho việc xây dựng Đề án phát triển Trung tâm công nghiệp, dịch vụ và năng lượng tái tạo của tỉnh Khánh Hòa; qua đó làm nền tảng quan trọng để trình Trung ương xem xét, định hướng Khánh Hòa trở thành cực tăng trưởng mới, trung tâm năng lượng tái tạo và công nghiệp dịch vụ có vị thế tầm khu vực, đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế xanh, bền vững của vùng và cả nước./.
Quỳnh Trang