Khánh Hòa là một tỉnh Duyên hải Nam Trung Bộ, có diện tích tự nhiên trên đất liền 5.197 km2, có vùng biển đảo rộng lớn với hơn 200 hòn đảo lớn nhỏ và trên 385 km bờ biển; có khí hậu ôn hòa quanh năm với nhiều di tích lịch sử văn hóa và danh lam thắng cảnh nổi tiếng. Theo số liệu điều tra ngày 1 tháng 4 năm 2019 dân số tỉnh Khánh Hòa là 1.231.107 người với mật độ dân số toàn tỉnh là 225 người/km², trong đó nam giới có khoảng 612.513 người (49.75%) và nữ giới khoảng 618.594 người (50.35%). Khánh Hòa có nguồn lao động dồi dào với 771,3 nghìn người trong độ tuổi lao động, trong đó số lượng lao động qua đào tạo là 380,7 nghìn người, chiếm 66,5% tổng số lao động. Tỷ lệ nhân lực được đào tạo trình độ cao (từ đại học trở lên) trong tổng số lao động qua đào tạo ngày càng tăng.
Theo số liệu thống kê của tỉnh năm 2019, tốc độ tăng trưởng kinh tế đạt 6,99%, trong đó GRDP theo ngành kinh tế tăng 7,43% gồm: Công nghiệp xây dựng tăng 10,58%. Dịch vụ tăng 7,02%. Nông, lâm, thủy sản tăng 1,52%. Chỉ số phát triển công nghiệp (IIP) tăng 7,52%. Thu ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh đạt 19.138,38 tỉ đồng. Chi ngân sách đạt 9.799,2 tỉ đồng.
Khánh Hòa có hệ thống cơ sở hạ tầng về giao thông tương đối phát triển cả về đường bộ, đường sắt, đường thuỷ và đường hàng không. Phía Bắc là vịnh Vân Phong nằm ở ngã ba các tuyến hàng hải quốc tế quan trọng, cách hải phận quốc tế khoảng 14 km. Vân Phong là một vịnh lớn với diện tích mặt nước 41.000 ha, độ sâu từ 20-30m và tương đối kín gió. Chính phủ đã quy hoạch khu vực này thành Khu kinh tế tổng hợp đa ngành, đa lĩnh vực, trong đó cảng trung chuyển container quốc tế, công nghiệp lọc hóa dầu, trung chuyển dầu mỏ và sản phẩm dầu mỏ giữ vai trò chủ đạo, kết hợp phát triển kinh tế du lịch, dịch vụ, công nghiệp, nuôi trồng hải sản và các ngành kinh tế khác. Khi đưa vào hoạt động sẽ trở thành một khu vực đầu mối phát triển về cảng biển, dịch vụ logistics và tài chính quốc tế, là một trung tâm dịch vụ - du lịch vui chơi giải trí cao cấp, hiện đại mang tầm khu vực và quốc tế.
Thành phố Nha Trang với vịnh Nha Trang là một trong các vịnh biển đẹp nhất thế giới. Với điều kiện thiên nhiên ưu đãi cả về vị trí, cảnh quan, khí hậu, cùng với nền tảng về lịch sử, nhân văn của mình, Nha Trang được định hướng phát triển thành trung tâm kinh tế, khoa học, kỹ thuật, giáo dục đào tạo của vùng duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên; là một trong những trung tâm du lịch, đô thị du lịch có ý nghĩa quốc gia và quốc tế; là trung tâm kinh tế, chính trị, văn hóa, khoa học kỹ thuật, thương mại, tài chính của tỉnh Khánh Hòa.
Phía Nam là Vịnh Cam Ranh có vị trí hết sức quan trọng về quốc phòng an ninh và phát triển kinh tế. Cảng hàng không quốc tế Cam Ranh nằm ở trung tâm bán đảo Cam Ranh có diện tích lớn thứ ba cả nước chỉ sau cảng hàng không Tân Sơn Nhất và Nội Bài. Cảng quốc tế Cam Ranh là một trong những cảng nước sâu hàng đầu của Việt Nam ở gần tuyến hàng hải quốc tế, với khả năng tiếp nhận tàu lên đến 05 vạn tấn. Ngoài ra còn có khu vực Bắc bán đảo Cam Ranh có diện tích 2.150 ha được định hướng phát triển thành khu du lịch biển và nghỉ mát chất lượng cao, là trung tâm dịch vụ văn hóa, thương mại, hội thảo, du lịch vùng, quốc gia và quốc tế.
Với tiềm năng và lợi thế đó, đúng ra Khánh Hoà sẽ thu hút tốt nguồn vốn đầu tư nhất là đầu tư trực tiếp từ nước ngoài. Tuy nhiên đối với đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Khánh Hòa trong thời gian qua cũng khá thấp. Tính đến 31/12/2019 có 96 dự án được cấp phép với tổng vốn đăng kí 3.760,47 triệu USD, số vốn thực hiện là 1.352,74 triệu USD. Trong khi đó cả nước đã thu vốn đầu tư nước ngoài đạt gần 350 tỷ USD.
Hiện nay do tác động của dịch COVID-19 đã ảnh hưởng lớn đến chuỗi cung ứng toàn cầu, nên có sự dịch chuyển lớn dòng vốn đầu tư và dây chuyền sản xuất vào các nước Đông Nam Á trong đó có Việt Nam. Đặc biệt là các doanh nghiệp thuộc các nước Hàn Quốc, Nhật Bản, Hoa Kỳ… Trong hơn 90 doanh nghiệp của Nhật bản lựa chọn dịch chuyển đến các nước Đông Nam Á đã có trên 39 doanh nghiệp lựa chọn địa bàn Việt Nam. Các Doanh nghiệp Hàn Quốc rất coi trọng môi trường đầu tư an toàn, ổn định thay vì chọn nhân công giá rẻ trong khi đó Việt Nam được đánh giá là môi trường đầu tư an toàn và ổn định nhất. Hoặc do ảnh hưởng của cuộc chiến thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc làm cho nhiều doanh nghiệp của Đài Loan, Hồng Công, EU… muốn dịch chuyển đầu tư sang Việt Nam thay vì đầu tư tại Trung Quốc nhằm thực hiện Chính sách hướng Nam mới với các mục tiêu thúc đẩy liên kết về kinh tế- thương mại, khoa học công nghệ, thiết lập cơ chế đối thoại rộng mở với các nước ASEAN, trong đó Việt Nam được xác định là một trong những trọng tâm của chính sách này.
Đoàn do Tham tán Thương mại, Tổng Lãnh sự quán Hàn Quốc làm việc với các Sở, Ngành của Khánh Hoà vào ngày 17/9/2020 để xúc tiến Hợp tác Đầu tư.
Vì vậy để khắc phục những hạn chế yếu kém trong việc thu hút đầu tư nhất là việc đầu tư trực tiếp từ nước ngoài nhằm thực hiện thắng lợi những mục tiêu kế hoạch phát triển kinh tế xã hội đã đề ra trong Dự thảo Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Khánh Hoà trình Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Khánh Hoà lần thứ XVIII, nhiệm kỳ 2020-2025, chúng ta cần nhìn nhận những thuận lợi và khó khăn thách thức sau đây:
Về thuận lợi: Quan hệ hợp tác giữa Việt Nam với tất cả các đối tác chủ chốt nêu trên đều phát triển tích cực. Việt Nam có môi trường chính trị ổn định, nguồn nhân công giá rẻ, dồi dào, vị trí địa lý mang tính chiến lược, có vị trí rất quan trọng trong ASEAN. Đặc biệt, các cam kết FTA tiêu chuẩn cao như CPTPP, EVFTA, Việt Nam sẽ là điểm đến đầu tư hấp dẫn, có môi trường đầu tư theo các chuẩn mực quốc tế tiên tiến.
Về khó khăn thách thức: Ngành công nghiệp phụ trợ và nguồn nhân lực chất lượng cao của Việt Nam còn yếu và thiếu chưa đáp ứng được nhu cầu và tiêu chuẩn của các doanh nghiệp lớn của nước ngoài. Môi trường đầu tư, các khuôn khổ pháp lý, thủ tục hành chính của Việt Nam cần phải hoàn thiện thêm.
Với những thuận lợi và thách thức nêu trên của Việt Nam nói chung và của Khánh Hoà nói riêng chúng tôi đề xuất cần nghiên cứu triển khai thực hiện một số giải pháp đột phá sau đây để thu hút nguồn vốn đầu tư nhất là đầu tư trực tiếp nước ngoài:
1. Hoàn thành cơ sở hạ tầng các Khu Công nghiệp, các Cụm công nghiệp, khẩn trương lập Quy hoạch Khu kinh tế Vân Phong, tiến hành giải phóng mặt bằng và đầu tư cơ sở hạ tầng các hạng mục thiết yếu, nhằm tạo điều kiện thuận lợi để các nhà đầu tư có mặt bằng để triển khai các dự án đầu tư.
Thủ tướng Chính phủ đã cho phép UBND tỉnh Khánh Hòa thực hiện điều chỉnh Quy hoạch chung xây dựng Khu Kinh tế Vân Phong đến năm 2030 theo hướng hiện đại, đáp ứng yêu cầu phát triển, phù hợp với tình hình thực tế hiện nay, tạo điều kiện kêu gọi nhà đầu tư
2. Tiếp tục đẩy mạnh cải cách thể chế, cải thiện môi trường đầu tư, cải cách thủ tục hành chính làm sao: phải công khai, minh bạch, cụ thể, rõ ràng, phối hợp và giúp đỡ tận tình các nhà đầu tư, kịp thời tháo gỡ các khó khăn vướng mắc cho nhà đầu tư đã, đang và sẽ đầu tư.
3. Triển khai thực hiện thật tốt Quyết định 933/QĐ-UBND ngày 24/4/2020 của UBND tỉnh Khánh Hoà về việc Ban hành Chương trình Xúc tiến đầu tư tỉnh Khánh Hoà năm 2020. Triển khai áp dụng cụ thể các quy định của Chính phủ về chính sách ưu đãi đầu tư trên địa bàn tỉnh theo hướng cho phép nhà đầu tư được hưởng các ưu đãi đầu tư về đất đai, thuế ở mức cao nhất trong khung theo quy định. Ngoài ra, tỉnh cũng chú ý đến việc đơn giản hóa các thủ tục đầu tư, tạo cơ chế mở về liên doanh, liên kết, hợp tác thực hiện dự án đầu tư… theo hướng tạo điều kiện thuận lợi nhất cho doanh nghiệp làm cho doanh nghiệp cảm thấy Khánh Hòa sẽ là nơi đầu tư an toàn và phát triển. Thực hiện tốt chương trình đào tạo nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực có chất lượng cao nhằm đáp ứng cho yêu cầu của các nhà đầu tư phát triển.
4. Tăng cường kết nối, phối hợp tổ chức các hoạt động quảng bá, xúc tiến đầu tư với các cơ quan, chính quyền địa phương, với các doanh nghiệp của các nước nói trên, nhất là các nước Đông Bắc Á nhằm vận động các tập đoàn lớn, các doanh nghiệp thuộc các lĩnh vực cần thu hút đầu tư như công nghiệp phụ trợ, doanh nghiệp tạo sản phẩm có giá trị hàm lượng gia tăng cao, có khả năng tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu…nghiên cứu đầu tư vào Khánh Hoà.
5. Vận động Đại sứ và lãnh đạo các tổ chức kinh tế, hiệp hội doanh nghiệp của các đối tác tại Việt Nam tăng cường tổ chức các chuyến thăm, khảo sát tại Khánh Hoà. Tổ chức các buổi toạ đàm trao đổi với các Doanh nghiệp tại các nước sở tại nhằm giới thiệu cơ hội đầu tư vào Khánh Hoà tạo cho họ nắm bắt kỹ những thông tin cụ thể của Khánh Hoà./.
Trần Văn Ngoạn