Chiều nay (ngày 13/11), thảo luận tại hội trường về quy hoạch thủy điện, nhiều đại biểu Quốc hội cho rằng, phát triển thủy điện là cần thiết cho nền kinh tế. Tuy nhiên, công tác này còn thiếu chặt chẽ, tràn lan, tác động xấu tới môi trường, đời sống người dân.
Không ít ý kiến đại biểu lo lắng về việc quy hoạch thủy điện trên toàn quốc hiện nay có quá nhiều lỗ hổng. Quy hoạch thủy điện nếu không được tính toán kỹ thì hậu quả lâu dài khó lường. Thậm chí có nhiều đại biểu thẳng thắn nêu quan điểm, thời gian qua, phát triển thủy điện ở nước ta là “phát triển nóng”, “phát triển theo phong trào”... hậu quả gây thiệt hại nặng nề cho người dân vùng thủy điện.
Các cơ quan chức năng chưa đánh giá hết tác động tiêu cực của việc phát triển quá nhanh các công trình thủy điện. Trong đó, đáng chú ý có doanh nghiệp lợi dụng danh nghĩa thực hiện các công trình thủy điện để phá rừng kiếm lời. Sau khi tận thu rừng, doanh nghiệp này thông báo hết vốn, không thể tiếp tục thực hiện dự án thủy điện. Ngoài ra, việc phát triển tràn lan thủy điện còn gây tác động tiêu cực tới môi trường sống.
Vấn đề di dân đến nơi ở mới chưa thật sự được chú trọng. Thực tế, nhiều hộ dân thuộc các dự án thủy điện khi đến nơi ở mới còn gặp không ít khó khăn trong sản xuất và đời sống.
Bên cạnh đó, có ý kiến cho rằng trong quá trình xây dựng các công trình thủy điện, nhà khoa học chuyên ngành, nhà quản lý và doanh nghiệp còn có ý kiến khác nhau, không thống nhất... Vì vậy, cơ quan chức năng cần xây dựng và ban hành tiêu chuẩn về công trình thủy điện, qua đó góp phần nâng cao chất lượng của thủy điện.
Đại biểu Nguyễn Công Bình (đoàn Yên Bái) nhất trí với báo cáo của Chính phủ về kết quả rà soát quy hoạch thủy điện. Báo cáo đã phản ánh được tình hình an ninh năng lượng cũng như chỉ rõ hạn chế trong vấn đề này. Tuy nhiên, báo cáo Chính phủ chưa đánh giá toàn diện tác động của xây dựng thủy điện đối với đời sống nhân dân. Hậu xây dựng thủy điện còn nhiều vấn đề đặt ra. Do đó, đại biểu đồng tình ban hành nghị quyết thủy điện và đề nghị bổ sung nội dung Chính phủ cần tiếp tục kiểm soát vấn đề hậu thủy điện, coi đây là mục tiêu số 1. Từ đó, giảm thiểu khó khăn đời sống nhân dân.
Đại biểu Trần Xuân Vinh (đoàn Quảng Nam) cho rằng, việc đầu tư xây dựng thủy điện, đặc biệt là thủy điện vừa và nhỏ quá chú trọng kinh tế mà chưa chú trọng an sinh xã hội nên đã xảy ra bất cập. Quốc hội cần quy định rõ trách nhiệm cơ quan quản lý nhà nước, địa phương trong quy hoạch, đánh giá, thẩm định dự án. Đại biểu Văn Út (đoàn Kiên Giang), chỉ rõ thủy điện bộc lộ bất ổn, đặc biệt là thủy điện nhỏ và vừa của nhà đầu tư tư nhân, tác động lớn đến môi trường, đời sống nhân dân
Một số đại biểu đề nghị Quốc hội yêu cầu Chính phủ làm rõ trách nhiệm cụ thể trong việc quy hoạch thủy điện tràn lan, trồng rừng không đủ. Kể cả các dự án dù đã đưa ra khỏi quy hoạch nhưng phải đánh giá các chủ đầu tư đã làm gì ở đó, đã lấy rừng chưa, phải quy trách nhiệm. Khi hậu quả nghiêm trọng do thủy điện xảy ra thì trách nhiệm thuộc về ai cũng cần được làm rõ? Cần xem xét trách nhiệm của các cơ quan chức năng, các địa phương trong việc quy hoạch thủy điện chưa sát với thực tế, gây lãng phí. Bên cạnh đó, cần tiếp tục khẩn trương rà soát cụ thể hơn nữa các dự án thủy điện theo hướng chỉ phê duyệt triển khai xây dựng các công trình thật sự cần thiết, đồng thời không có tác động tiêu cực quá lớn đối với môi trường.
Báo cáo trước Quốc hội chiều nay, Bộ trưởng Bộ Công Thương Vũ Huy Hoàng khẳng định : Quy hoạch thủy điện là quy hoạch mang tính đặc thù, dựa trên tiềm năng, lợi thế thủy năng, qua tập hợp nghiên cứu bước đầu về sông ngòi. Quy hoạch, đặc biệt thủy điện nhỏ mang tính định hướng, không phải bất biến, cố định mà là quy hoạch mở, có thể bổ sung, loại trừ. Quy hoạch thủy điện là quy hoạch của cả nước không của riêng Chính phủ và Bộ Công Thương. Từ 2006 trở lại đây, quy hoạch thủy điện nhỏ cũng được giao cho địa phương. Địa phương khi xem xét có tham khảo bộ, ngành liên quan nhưng quyết định là do địa phương. Tổng số thủy điện nhỏ đã được quy hoạch: 65% do địa phương quyết định, 35% do Trung ương.
Không ít ý kiến đại biểu Quốc hội đặt câu hỏi tại sao chỉ khi Quốc hội có nghị quyết mới rà soát dự án thủy điện và trong thời gian ngắn mà loại khỏi hơn 400 dự án? Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng cho biết: Không phải chờ Quốc hội có nghị quyết mới rà soát. Từ năm 2005 – 2009, Bộ Công nghiệp sau này là bộ Công Thương phối hợp với các địa phương loại 10 dự án; các năm tiếp theo đều có rà soát, loại bỏ. Đến năm 2013 loại 150 dự án… Trong hơn 424 dự án bị loại bỏ, nhiều dự án hiệu quả về kinh tế nhưng bị loại bỏ do ảnh hưởng đến môi trường. Dù vậy, tổn thất đối với 424 dự án bị loại bỏ quy hoạch là không đáng kể bởi hầu hết các dự án đang trong giai đoạn nghiên cứu, trừ hai dự án thủy điện Đồng Nai 6 và 6A.
“Thủ tướng Chính phủ yêu cầu, từ nay trở đi, tất cả các dự án thủy điện, bất kể quy mô, khi quyết định đầu tư và trước khi khởi công phải báo cáo Thủ tướng”, Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng nhấn mạnh.
nguồn:baocongthuong.com.vn