Tính đến 31/12/2012, cả nước có 878 cụm công nghiệp (CCN) đã thành lập với tổng diện tích 32.647 ha; trong đó có 615 CCN đã đi vào hoạt động với tổng diện tích 16.166 ha, tỷ lệ lấp đầy bình quân đạt 50,14%. 

Việc huy động vốn để xây dựng hạ tầng cụm công nghiệp còn nhiều hạn chế

        Thu hút được trên 7.300 dự án đầu tư vào CCN, tạo việc làm cho 460.000 lao động, góp phần thu hút đầu tư phát triển công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp theo định hướng quy hoạch; di dời các cơ sở công nghiệp gây ô nhiễm ra khỏi khu dân cư, thuận tiện cho việc xử lý ô nhiễm môi trường.

 Còn nhiều khó khăn

        Tuy nhiên, theo Bộ Công Thương, chất lượng phát triển CCN chưa cao, chưa bám sát nhu cầu thực tế sản xuất - kinh doanh của các doanh nghiệp trên địa bàn; chưa có tính liên kết trong phát triển CCN nhằm phát huy lợi thế của địa phương. Việc thu hút các doanh nghiệp đầu tư hạ tầng CCN còn hạn chế; mô hình chủ đầu tư là Trung tâm phát triển CCN gặp nhiều khó khăn do ngân sách các địa phương hạn hẹp, thiếu biên chế và kinh phí hoạt động. Công tác quản lý còn nhiều bất cập như: có nhiều CCN đã hoạt động không có quy hoạch chi tiết, không có đơn vị quản lý và kinh doanh hạ tầng, đầu tư dở dang, vấn đề môi trường chưa được cải thiện đáng kể...

        Đặc biệt, việc huy động vốn để xây dựng hạ tầng các CCN rất hạn chế nên tiến độ đầu tư kéo dài, đặc biệt là hệ thống xử lý nước thải chưa được chú trọng, gây khó khăn cho doanh nghiệp sản xuất - kinh doanh trong cụm, bức xúc cho cộng đồng dân cư. Công tác đền bù, giải phóng mặt bằng ở nhiều địa phương còn khó khăn, vướng mắc. Tại một số địa phương, việc chấp hành cơ chế, chính sách quản lý CCN còn chưa nghiêm túc. Việc bổ sung quy hoạch CCN không đúng thủ tục;  bố trí, chấp thuận dự án đầu tư vào CCN chưa phù hợp với mục tiêu quy hoạch; chưa rà soát, bãi bỏ kịp thời một số văn bản hành chính của địa phương không còn phù hợp với chính sách hiện hành. Tổng nguồn vốn hỗ trợ từ ngân sách trung ương để đầu tư xây dựng hạ tầng CCN cho các địa phương có điều kiện khó khăn (theo Quyết định số 60/2010/QĐ-TTg) được cân đối rất thấp, dàn trải. Do khó khăn về vốn để sản xuất - kinh doanh, nguyên liệu và thị trường tiêu thụ sản phẩm nên hiện có tới 415 CCN chậm triển khai hoặc kém hiệu quả (khoảng 23%); 315 dự án chậm tiến độ hoặc không tuân thủ theo quy định của pháp luật chủ yếu là không sử dụng hết diện tích đất đã cấp, chưa thực hiện đúng cam kết bảo vệ môi trường, không trả tiền thuê đất theo quy định, tự ý cho doanh nghiệp khác thuê để sản xuất - kinh doanh gây ô nhiễm môi trường, một số doanh nghiệp hoạt động không đúng ngành nghề đăng ký...

Tìm giải pháp gỡ khó

        Nhằm khắc phục các tồn tại trên, Bộ Công Thương đang đề nghị Thủ tướng Chính phủ hỗ trợ các địa phương có điều kiện khó khăn hỗ trợ từ 1-3 CCN/địa phương với mức tối đa 20 tỷ đồng/cụm theo Quyết định 60/2010/QĐ-TTg; bổ sung các dự án đầu tư kinh doanh hạ tầng CCN vào danh mục ngành nghề, lĩnh vực các dự án vay vốn tín dụng đầu tư tại Nghị định 75/2011/NĐ-CP ngày 30/8/2011 của Chính phủ. Cho phép doanh nghiệp thành lập mới được hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp như đầu tư tại địa bàn khó khăn. Các bộ, ngành, địa phương cần tăng cường hướng dẫn, kiểm tra, đề xuất các giải pháp đảm bảo môi trường của các CCN, giám sát việc chấp hành chủ trương, pháp luật về đầu tư, xây dựng, chỉ đạo quản lý việc quy hoạch và quản lý hoạt động của các CCN.

        Bên cạnh đó, các địa phương cần đẩy nhanh tiến độ đầu tư hạ tầng CCN, ưu tiên đầu tư những CCN có khả năng lấp đầy nhanh, tận dụng thế mạnh của địa phương, di dời các cơ sở sản xuất gây ô nhiễm đang nằm trong khu dân cư; chú trọng đầu tư xử lý môi trường, đặc biệt là hệ thống xử lý nước thải tập trung; Quy hoạch CCN phải phù hợp điều kiện thực tế của địa phương, tính toán kỹ nhu cầu thực tế, năng lực của chủ đầu tư kinh doanh hạ tầng CCN, khả năng nguồn vốn và hiệu quả đầu tư. Đồng thời, khẩn trương ban hành cơ chế, chính sách hỗ trợ, thu hút các doanh nghiệp đầu tư kinh doanh hạ tầng CCN.

        Bên cạnh đó, cần rà soát, đánh giá, xác định địa điểm “hạt nhân”, khu CN phụ trợ, hỗ trợ… để có chính sách thu hút đầu tư thỏa đáng. Đồng thời, phân khu chức năng cho từng cụm, ngành công nghiệp; hợp lý hóa cơ cấu sản xuất nội bộ khu CN và đa dạng hóa mô hình các khu CN. Đặc biệt, phát triển cụm ngành công nghiệp cần gắn với phát triển khu vực doanh nghiệp tư nhân, nâng cấp năng lực cạnh tranh của vùng và tạo sự liên kết, bổ sung theo chuỗi sản phẩm giữa các DN và địa phương.

                                                                            Nguồn:baocongthuong.com.vn