Liên kết 4 nhà trong sản xuất và tiêu thụ mía đường

03/09/2018 20:48        
Trước tình hình hội nhập kinh tế quốc tế ngày một sâu rộng, trước tình trạng biến đổi khí hậu ngày càng trở nên gay gắt đã tác động mạnh đến sản xuất nông nghiệp. Mặt khác do chưa hình thành được chuỗi liên kết trong sản xuất – tiêu thụ, nên nhiều hộ nông dân Việt Nam nói chung và Khánh Hoà nói riêng vẫn còn sản xuất mang tính nhỏ lẻ, manh mún, điệp khúc được mùa mất giá vẫn thường xuyên xảy ra.

Để giải quyết tình trạng trên Chính phủ đã có nhiều cơ chế chính sách nhằm hỗ trợ, tạo điều kiện cho ngành nông nghiệp Việt Nam trở thành ngành sản xuất hàng hoá nhằm giúp người nông dân xoá đói, giảm nghèo, tiến lên làm giàu trên mảnh đất của họ. Đó là năm 2002 của Thủ tướng Chính phủ  đã ban hành Quyết định 80/2002/QĐ-TTg về khuyến khích tiêu thụ nông sản thông qua hợp đồng với mối liên kết “4 nhà”: Nhà nước, nhà khoa học, nhà doanh nghiệp và nhà nông ( nông dân). Tuy nhiên, qua quá trình triển khai thực hiện, mối liên kết “4 nhà” vẫn chưa thắt chặt như mong muốn, các mối liên kết dọc và ngang hình thành và phát triển khó khăn. Trong đó, mối liên kết giữa doanh nghiệp và nông dân vẫn khá lỏng lẻo, không gắn kết được lợi ích và trách nhiệm của các bên với nhau… Bên cạnh đó, mặt hạn chế của chính sách là chú trọng thúc đẩy phát triển sản xuất hơn là tiếp cận thị trường tiêu thụ. Tình trạng sản xuất nhỏ lẻ, manh mún; thiếu vốn; tập quán canh tác lạc hậu; trình độ học vấn thấp nên tiếp cận khoa học còn nhiều hạn chế; thiếu kinh nghiệm sản xuất, đặc biệt là năng lực quản lý kinh tế hộ, kinh tế tập thể của nông dân, các tổ, nhóm, hợp tác xã cũng ảnh hưởng rất lớn đến các mô hình liên kết. Vì thế, thời gian qua còn xảy ra tình trạng doanh nghiệp và nông dân phá vỡ hợp đồng khi có sự biến động về giá, thị trường tiêu thụ.

Để khắc phục hạn chế, bất cập của Quyết định 80, ngày 25/10/2013, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 62/2013/QĐ-TTg về chính sách khuyến khích phát triển hợp tác, liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ nông sản, xây dựng cánh đồng lớn (thay cho Quyết định số 80). Chính sách này có nhiều điểm mới, trong đó nhấn mạnh ưu tiên phát triển mô hình liên kết theo dạng cánh đồng mẫu lớn trong chiến lược phát triển các vùng nông sản chủ lực tập trung phục vụ nhu cầu trong nước và xuất khẩu. Tuy nhiên, đến nay thì Quyết định 62 vẫn chưa phát huy được tác dụng bởi các doanh nghiệp không mặn mà đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp vì: khả năng sinh lời thấp, thu hồi vốn chậm, rủi ro về thị trường, sản phẩm không đồng nhất, khó bảo quản và chế biến, thiên tai, dịch bệnh và “uy tín” của nông dân…

Trong thời gian qua, Khánh Hoà đã có sự liên kết khá tốt đối với ngành sản xuất mía đường. Các hộ nông dân đã được 2 công ty Đường: Công ty Đường Việt Nam và Công ty TNHH Đường Biên Hoà – Ninh Hoà ký hợp đồng sản xuất và tiêu thụ sản phẩm, cho nên tình trạng ứ đọng mía đối với các hộ nông dân này không xãy ra chỉ trừ trường hợp bất khả kháng. Một số cánh đồng mẫu lớn đã hình thành. Việc trồng các giống mía mới và cách thức chăm sóc mía một cách khoa học đã được người nông dân hưởng ứng tích cực. Việc ứng dụng máy móc, thiết bị tiên tiến trong thu hoạch mía và sản xuất chế biến ra đường tinh luyện đã được thực hiện, từ đó đem lại giá trị gia tăng cao cho người nông dân và doanh nghiệp.

ảnh 1: Người nông dân đang thu hoạch mía bằng phương pháp thủ công

Tuy nhiên để ngành mía đường của Khánh Hoà ngày một phát triển bền vững và người nông dân tươi cười trên thửa đất của mình cần phải thực hiện liên kết chuỗi 4 nhà. Đó là: Nhà Nước, Nhà Doanh nghiệp, Nhà Khoa học và Nhà nông.  
- Đối với Nhà nước: Cần ban hành các cơ chế, chính sách cụ thể, tạo hành lang pháp lý phù hợp để tạo điều kiện quy hoạch, hình thành các vùng sản xuất, vùng chuyên canh theo “Cánh đồng lớn” phù hợp với đất đai thổ nhưỡng của từng vùng và hỗ trợ xây dựng cơ sở hạ tầng thiết yếu để phát triển nông nghiệp. Mặt khác cần kịp thời thông tin về thị trường, đưa ra dự báo về cung cầu và mở rộng qui mô thị trường. Nhà nước sớm tập trung xây dựng mô hình nông nghiệp – công nghiệp – dịch vụ trong từng vùng sản xuất nông sản tập trung theo “cánh đồng lớn”, hình thành chuỗi giá trị hàng hóa nông sản. Trong trường hợp thiệt hại do các nguyên nhân bất khả kháng, cần có chính sách cụ thể để hỗ trợ thiệt hại cho các bên tham gia liên kết. Có cơ chế chính sách để đào tạo, hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ cho phát triển nông nghiệp.
- Nhà khoa học nghiên cứu lai tạo các giống cây trồng, vật nuôi phù hợp với vùng miền, với biến đổi khí hậu; xây dựng quy trình kỹ thuật canh tác công nghệ cao, quy trình bảo quản và chế biến nông sản một cách hợp lý nhất. Các nhà khoa học có vai trò quan trọng trong việc tạo “đầu vào” có chất lượng cao, nhưng giá thành giảm nhờ ứng dụng khoa học, công nghệ tiên tiến, hiện đại trong sản xuất và chế biến…
- Nhà doanh nghiệp là "đầu tàu", là động cơ của mối liên kết. Nhà Doanh nghiệp giữ vai trò quan trọng trong chuỗi liên kết "4 nhà". Nhà Doanh nghiệp liên kết với nông dân trong việc cung ứng đầu vào và bao tiêu sản phẩm đầu ra; Nhà Doanh nghiệp liên kết với nhà khoa học để ứng dụng thành tựu khoa học vào sản xuất và chế biến; chuyển giao kỹ thuật cho nông dân...; Nhà doanh nghiệp liên kết với Nhà nước để quy hoạch các cánh đồng mẫu lớn, hình thành vùng nguyên liệu sản xuất, liên kết trong đào tạo nguồn nhân lực. Nhà Doanh nghiệp liên kết với Ngân hàng để tạo nguồn vốn cho doanh nghiệp và nông dân. Nhà Doanh nghiệp tìm kiếm thị trường để tiêu thụ sản phẩm từng bước tiến tới xây dựng thương hiệu sản phẩm nông sản… 


ảnh 2: Thu hoạch mía bằng máy móc hiện đại

- Nhà nông ( nông dân) liên kết với nhau để hình thành các cánh đồng mẫu lớn nhằm tạo điều kiện để ứng dụng máy móc thiết bị trong trồng trọt, chăm sóc và thu hoạch sản phẩm. Nhà nông có vị trí trung tâm và là hạt nhân trong chuỗi liên kết 4 nhà. Đặc biệt mối liên kết giữa doanh nghiệp và nông dân là mối liên kết hữu cơ, liên kết máu thịt. Nếu không có mối liên kết này thì không thể hình thành chuỗi liên kết được.
Từ đó mới thành ngành mía đường  theo hướng sản xuất hàng hoá một cách bền vững, đưa ngành mía đường Khánh Hoà hội nhập kinh tế với thị trường Việt Nam và thế giới, khi ấy người nông dân mới có thể đổi đời trên chính mảnh đất của mình.
Hoàng Long
 
Đường dây nóng

Chuyendoiso

ISO

ND552019ndcp

hiepdinhCPTPP

rcep

EVFTA

thủ tục HC
27.0 °C
Độ ẩm: 79 %
Sức gió: 7 km/h