Từ ngày 1/1/2026, nhiều chính sách quan trọng trong các lĩnh vực kinh tế - xã hội chính thức có hiệu lực thi hành, tác động trực tiếp đến người dân, người lao động và hoạt động của doanh nghiệp. Trong đó nổi bật là việc tăng lương tối thiểu vùng, kéo dài thời hạn miễn thuế sử dụng đất nông nghiệp, áp dụng quy định mới về cưỡng chế xử phạt vi phạm hành chính, cùng với cơ chế đặc thù về nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ cho các dự án đường sắt trọng điểm quốc gia.
Kéo dài thời hạn miễn thuế sử dụng đất nông nghiệp đến hết năm 2030
Ngày 6/11/2025, Chính phủ ban hành Nghị định số 292/2025/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Nghị quyết số 216/2025/QH15 của Quốc hội về việc kéo dài thời hạn miễn thuế sử dụng đất nông nghiệp.
Theo quy định Điều 4 Nghị định 292/2025/NĐ-CP, thời hạn miễn thuế sử dụng đất nông nghiệp được áp dụng từ ngày 1/1/2026 đến hết ngày 31/12/2030 đối với nhiều đối tượng, bao gồm: đất sử dụng cho nghiên cứu, sản xuất thử nghiệm; đất trồng cây hằng năm, đất làm muối; đất của hộ nghèo và phần lớn diện tích đất do hộ gia đình, cá nhân, hợp tác xã và tổ chức trực tiếp sử dụng vào hoạt động sản xuất nông nghiệp.
Chính sách này góp phần giảm chi phí đầu vào, khuyến khích tích tụ, mở rộng quy mô sản xuất, nâng cao hiệu quả sử dụng đất và tăng sức cạnh tranh của ngành nông nghiệp. Việc xác định hạng đất làm căn cứ tính thuế tiếp tục thực hiện theo các quyết định hiện hành, bảo đảm tính minh bạch và thống nhất trong quá trình triển khai.
Nghị định này được thực hiện từ ngày 1/1/2026 đến hết ngày 31/12/2030.
Tăng lương tối thiểu vùng bình quân hơn 7%
Chính phủ đã ban hành Nghị định số 293/2025/NĐ-CP quy định mức lương tối thiểu đối với người lao động làm việc theo hợp đồng lao động, chính thức áp dụng từ ngày 1/1/2026.
Theo đó, mức lương tối thiểu vùng được điều chỉnh tăng từ 250.000 đến 350.000 đồng/tháng, tương đương mức tăng bình quân khoảng 7,2% so với hiện hành. Đồng thời, mức lương tối thiểu theo giờ cũng được điều chỉnh tăng tương ứng tại cả bốn vùng; cụ thể: Vùng một tăng từ 23.800 lên 25.500 đồng; vùng hai từ 21.200 lên 22.700 đồng; vùng ba từ 18.600 lên 20.000 đồng; vùng bốn từ 16.600 lên 17.800 đồng. Mức tăng bình quân đạt khoảng 7,2% so với hiện hành.
Việc áp dụng mức lương tối thiểu vùng căn cứ theo địa bàn nơi người sử dụng lao động hoạt động. Đối với doanh nghiệp có chi nhánh tại nhiều địa bàn có mức lương khác nhau, từng chi nhánh áp dụng theo mức lương của vùng nơi đặt trụ sở. Trường hợp khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao hoặc khu công nghệ số tập trung nằm trên nhiều địa bàn khác nhau thì áp dụng mức lương tối thiểu cao nhất. Với các địa bàn có thay đổi về địa giới hành chính, tạm thời áp dụng mức lương của vùng trước khi thay đổi cho đến khi có quy định mới của Chính phủ.
Quy định mới về đăng ký lao động từ ngày 1/1/2026
Ngày 12/12/2025, Chính phủ ban hành Nghị định số 318/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Việc làm về đăng ký lao động và hệ thống thông tin thị trường lao động.
Nghị định quy định hồ sơ, trình tự, thủ tục đăng ký lao động. Theo đó, Nghị định quy định 3 nhóm đối tượng được đăng ký lao động: Người lao động thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc theo quy định tại khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15; người lao động đang có việc làm và không thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc; người thất nghiệp là người đang không có việc làm, đang tìm kiếm việc làm và sẵn sàng làm việc.
Cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang nhân dân không thực hiện việc đăng ký, điều chỉnh thông tin đăng ký lao động theo quy định tại Nghị định này.
Nghị định có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2026.
Cơ chế đặc thù về nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ cho các dự án đường sắt
quy định chi tiết nội dung, trình tự, thủ tục, thẩm quyền để triển khai các cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt về phát triển khoa học, công nghệ, nghiên cứu, ứng dụng, chuyển giao công nghệ đối với công trình trọng điểm, dự án quan trọng quốc gia lĩnh vực đường sắt theo các nghị quyết của Quốc hội. Nghị định có hiệu lực từ ngày 1/1/2026.
Các dự án được áp dụng cơ chế đặc thù gồm: đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng và các tuyến đường sắt đô thị tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Nghị định hướng tới mục tiêu đẩy mạnh nội địa hóa, từng bước làm chủ công nghệ, nâng cao năng lực quản lý và vận hành, giảm phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài, qua đó tiết kiệm chi phí dài hạn và thúc đẩy phát triển công nghiệp đường sắt trong nước.
Áp dụng quy định mới về cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính
Từ ngày 1/1/2026, Nghị định số 296/2025/NĐ-CP về cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính chính thức có hiệu lực.
Nghị định quy định rõ nguyên tắc, thẩm quyền và trình tự áp dụng các biện pháp cưỡng chế, bảo đảm việc cưỡng chế chỉ được thực hiện khi có quyết định bằng văn bản của người có thẩm quyền quy định tại Điều 87 Luật Xử lý vi phạm hành chính và Nghị định quy định chi tiết Luật Xử lý vi phạm hành chính về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính và các Nghị định quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong các lĩnh vực quản lý nhà nước.
Người có thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế quyết định áp dụng một hoặc nhiều biện pháp cưỡng chế quy định tại khoản 2 Điều 86 Luật Xử lý vi phạm hành chính nếu việc áp dụng một biện pháp cưỡng chế không đủ để bảo đảm thi hành quyết định cưỡng chế.
Việc lựa chọn và áp dụng biện pháp cưỡng chế phải căn cứ vào nội dung, tính chất, mức độ vi phạm, điều kiện thi hành và tình hình thực tế tại địa phương, đồng thời bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức bị áp dụng biện pháp cưỡng chế và cá nhân, tổ chức khác có liên quan trong cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính, quyết định áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả./.