Thủy điện vừa và nhỏ có đóng góp lớn vào an ninh năng lượng của đất nước. Tuy nhiên, nhiều dự án được quy hoạch, xây dựng không đảm bảo yếu tố kỹ thuật, tác động không nhỏ đến môi trường, ảnh hưởng đến đời sống người dân.
Nhiều dự án “dậm chân tại chỗ”
Cả nước hiện có gần 1.000 dự án thủy điện (DATĐ) vừa và nhỏ nằm trong quy hoạch phát triển điện quốc gia với tổng công suất khoảng 7.500 MW. 340 DATĐ đã đi vào vận hành hoặc đang trong quá trình đầu tư xây dựng. Năm 2012, sản lượng điện do các nhà máy thủy điện (NMTĐ) vừa và nhỏ cung cấp là hơn 7.800 tỷ kWh, chiếm khoảng 19% tổng lượng điện phát ra từ thủy điện và 7% sản lượng điện toàn hệ thống.
Tuy nhiên, nhiều DATĐ vừa và nhỏ thi công chậm trễ, ảnh hưởng không nhỏ đến tiến độ cũng như đời sống người dân. Tại Phú Yên, có 3 NMTĐ đang được xây dựng. Tuy nhiên, ngoài Thủy điện La Hiêng 2 (huyện Đồng Xuân) đã xây dựng được 95%, 2 thủy điện còn lại là Đá Đen (huyện Tây Hòa) và Khe Cách (huyện Đồng Xuân) sau 7 - 8 năm xây dựng, đến nay chỉ mới dừng lại ở khâu làm đường vào lòng hồ, chỉ đạt khoảng 10% - 20% khối lượng công trình. Hay tại Quảng Nam, trong số 34 DATĐ vừa và nhỏ chỉ mới có 7 DA đi vào hoạt động… Tại Quảng Ngãi, 8 DATĐ quy hoạch “treo”, gây ảnh hưởng đến đời sống của người dân đã bị đề xuất loại bỏ. Đó là 3 dự án ở huyện Tây Trà: Sông Tang 1, sông Tang 2, suối Kem; 2 dự án ở huyện Sơn Tây: Sơn Trà 3, Đaksêlô; Dự án Nước Lác thuộc 2 huyện Sơn Hà và Minh Long. Nguyên nhân là do các DATD trên triển khai chậm tiến độ, năng lực tài chính của các chủ đầu tư hạn chế, hiệu quả kinh tế thấp và ảnh hưởng nhiều đến môi trường. Ngoài ra, một số DA chưa tuân thủ đầy đủ quy định đảm bảo chất lượng công trình và an toàn đập. Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng nhằm đảm bảo an toàn công trình đập và hồ chứa, vì sự cố công trình có thể gây tổn thất lớn về tài sản và tính mạng của nhân dân phía hạ du.
Trách nhiệm của địa phương
Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Lê Dương Quang, Bộ Công Thương đã thống nhất với UBND các tỉnh loại bỏ các DA không có đủ tiêu chuẩn, điều kiện. Theo đó, loại bỏ 117 DATĐ vừa và nhỏ với tổng công suất 617 MW và đề nghị đưa 156 vị trí tiềm năng khỏi quy hoạch.
Việc loại bỏ nhiều DA như vậy có trách nhiệm không nhỏ của chính quyền địa phương. Trước hết do năng lực cán bộ thẩm định chưa đáp ứng được yêu cầu. Thậm chí, một số nơi, lãnh đạo địa phương tỏ ra nôn nóng trong phê duyệt các DATĐ nhỏ và vừa nhằm phát triển nhanh kinh tế - xã hội, dẫn đến vệc cấp phép đầu tư còn nhiều sơ hở.
Nhiều doanh nghiệp nhân lực, vật lực không đáp ứng được yêu cầu nên ảnh hưởng đến chất lượng công trình. Bên cạnh đó, một số chủ đầu tư thuê các cơ quan tư vấn không đủ năng lực. Thứ trưởng Lê Dương Quang khẳng định: Việc loại khỏi quy hoạch cũng như xóa bỏ những DA không đủ điều kiện không ảnh hưởng đến an ninh năng lượng quốc gia và không gây thiệt hại nhiều cho chủ đầu tư do phần lớn DA chưa triển khai.
| Mới đây, Chính phủ đã giao Bộ Kế hoạch và đầu tư rà soát lại quy trình phân cấp, cấp phép các DATĐ vừa và nhỏ; tăng cường quản lý, kiểm tra, giám sát việc đầu tư xây dựng nhằm điều chỉnh, bổ sung cho phù hợp với thực tế, đảm bảo mục tiêu: Phát triển kinh tế đi đôi với bảo vệ môi trường. Các địa phương cũng phải đánh giá lại năng lực của cán bộ quy hoạch, tiếp tục khảo sát lại tiềm năng thủy điện trên địa bàn để đưa ra những đánh giá, quy hoạch tổng thể, sát với thực tế. |
nguồn:baocongthuong.com.vn