Cụm công nghiệp là nơi sản xuất, thực hiện các dịch vụ cho sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, có ranh giới địa lý xác định, không có dân cư sinh sống, được đầu tư xây dựng nhằm thu hút, di dời các doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã, tổ hợp tác vào đầu tư sản xuất và kinh doanh. Như vậy, Cụm công nghiệp là nơi tập trung doanh nghiệp nhỏ và vừa, giúp cho các doanh nghiệp này có đất sạch với cơ sở hạ tầng đầy đủ, thuận lợi để sản xuất, kinh doanh góp phần phát triển kinh tế xã hội và đồng thời giảm thiểu ô nhiễm môi trường ra bên ngoài khu dân cư.

Hiện tại có 02 loại hình đầu tư vào cơ sở hạ tầng cụm công nghiệp: (i) Loại hình đầu tư từ nguồn vốn ngân sách  và giao cho Trung tâm phát triển cụm công nghiệp cấp huyện, Ban Quản lý cụm công nghiệp cấp huyện hoặc Đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Sở Công Thương làm chủ đầu tư ; (ii) Loại hình đầu tư từ nguồn vốn ngoài ngân sách thì chủ đầu tư là các doanh nghiệp, hợp tác xã có đủ điều kiện về vốn, tài chính, kinh nghiệm…..

Trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa có tất cả 07 cụm Công nghiệp đang hoạt động với diện tích 284,5 ha; trong đó có 02 Cụm Công Nghiệp Diên Phú và Đắc Lộc được đầu tư tư nguồn ngân sách tỉnh và có tỷ lệ lấp đầy 100% , đang giao cho Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại, đơn vị trực thuộc Sở Công Thương;  05 Cụm Công nghiệp còn lại giao cho doanh nghiệp đầu tư từ nguồn vốn của doanh nghiệp (gọi tắt là chủ đầu tư kinh doanh hạ tầng CCN) và đang trong quá trình đầu quá trình hoàn thiện hạ tầng và thu hút các tổ chức, cá nhân đầu tư  sản xuất, kinh doanh vào cụm Công nghiệp (gọi tắt là nhà đâu tư thứ cấp); Bên cạnh đó, còn 02 cụm Công nghiệp: CCN Tân Lập tại xã Cam Thành Bắc, huyện Cam Lâm và CCN Ninh Xuân  tại thị xã Ninh Hòa đang kêu gọi thu hút đầu tư.

Tuy nhiên trong quá trình thực hiện, việc thu hút các đầu tư thứ cấp và di dời các cở sở gây ô nhiễm vào trong Cụm Công nghiệp gặp nhiều khó khăn như CCN và chăn nuôi Khatoco tại xã Ninh Ích, thị xã Ninh Hòa do Tổng Công ty Khánh Việt làm chủ đầu tư với diện tích 36,16 ha đã hoàn thiện hạ tầng vàchỉ có 03 cơ sở đang hoạt động với ngành nghề chăn nuôi, thuộc da, may mặc (chủ yếu là các công ty con của Tổng Công ty Khánh Việt); CCN Sông Cầu do Công ty TNHH NN MTV Yến Sào Khánh Hòa làm Chủ đầu tư được quy hoạch với diện tích 40 ha đang trong giai đoạn hoàn thiện cơ sở hạ tầng và thu hút các nhà đầu tư thứ cấp (nhưng đang gặp khó khăn về các thủ tục hành chính trong việc triển khai thu hút các nhà đầu tư thứ cấp…);

(Nguồn hình ảnh: Cụm công nghiệp Trảng É hoàn thiện về hạ tầng nhưng đang thiếu vắng các nhà đầu tư thứ cấp Từ trang www.baodauthau.vn, )

Trong quá trình quản lý nhà nước thực tiễn, Sở Công Thương nhận thấy việc thu hút của các chủ đầu tư và các nhà đầu tư thứ cấp còn gặp nhiều khó khăn do thủ tục hành chính, các chính sách ưu đãi cho các nhà đầu tư thứ cấp còn chưa rõ ràng…, bao gồm những khó khăn như sau:

- Trong lĩnh vực đầu tư vào CCN cho chủ đầu tư kinh doanh hạ tầng CCN và nhà đầu tư thứ cấp

+ Đối với chủ đầu tư: Dựa trên các địa điểm được quy hoạch phát triển Cụm Công nghiệp chủ đầu tư sẽ quyết định đầu tư khi địa điểm có nhiều yếu tố thuận lợi về vị trí, cơ sở hạ tầng, gần nơi tiêu thụ sản phẩm và cung cấp nguyên vật liệu đầu vào …. Và đặc biệt phải có nhiều cơ sở sản xuất kinh doanh để thu hút vào cụm công nghiệp, đây là một tiêu chí rất quyết định việc đầu tư vì phải có nhiều nhà đầu tư thứ cấp thuê thì sẽ đảm bảo được các mức sinh lời của Chủ đầu tư. Tuy nhiên những vị trí như vậy thì sẽ có nhiều chủ đầu tư đều muốn tham gia như Cụm Công nghiệp Tân Lập có gần 04 nhà đầu tư cùng tham gia. Trong khi đó, Bộ tiêu chí đề xét lựa chọn nhà đầu tư theo Khoản 3, Điều 15, của Nghị định 68/2017/NĐ-CP ngày 25/5/2017 của Chính Phủ về quản lý, phát triển cụm công nghiệp “…Trường hợp một cụm công nghiệp có nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã cùng đề nghị làm chủ đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật, căn cứ năng lực tài chính, kinh nghiệm của từng doanh nghiệp, hợp tác xã và mức độ khả thi của báo cáo đầu tư thành lập, mở rộng cụm công nghiệp, Sở Công Thương báo cáo Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định lựa chọn chủ đầu tư theo quy định của pháp luật.”; và và quy trình xét lựa chọn nhà đầu tư thì Bộ Công Thương đang tham mưu Chính phủ sửa đổi Nghị định 68/2017/NĐ-CP ngày 25/5/2017 của Chính Phủ về quản lý, phát triển cụm công nghiệp do đó dẫn đến việc lựa nhà đầu tư còn khó khăn.

Sau khi thực hiện qua được giai đoạn lựa chọn đầu tư, chủ đầu tư phải thực hiện thủ tục Quyết định chủ trương đầu tư, Giấy chứng nhận đầu tư, quy hoạch chi tiết xây dựng (1/500) cụm công nghiệp; Đánh giá tác động môi trường, Lập hồ sơ thiết kế cơ sở và hồ sơ thiết kế bản vẽ thi công; Phòng cháy và Chữa cháy; Bồi thường, giải phóng mặt bằng; và các thủ tục đấu nối điện nước và giao thông bên ngoài cụm công nghiệp và tổ chức thi công xây dựng công trình theo Điều 16, Nghị định 68/2017/NĐ-CP ngày 25/5/2017 của Chính phủ, thông thường quy trình này sẽ kéo dài ít nhất gần 2 năm hoặc hơn sẽ bỏ lỡ mất cơ hội của các nhà đầu tư.

+ Đối với nhà đầu tư thứ cấp đầu tư dự án sản xuất, kinh doanh trong Cụm Công nghiệp:

Căn cứ vào khoản 2, Điều 32, Luật đầu tư 2014: “Dự án đầu tư quy định tại điểm a khoản 1 Điều này thực hiện tại khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu kinh tế phù hợp với quy hoạch đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt không phải trình Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định chủ trương đầu tư.” , Do vậy,  các nhà đầu tư thứ cấp đều phải thực hiện thêm thủ tục Quyết định chủ trương đầu tư, trong khi đó điều này thất sự không cần thiết vì trước đó Chủ đầu tư kinh doanh hạ tầng CCN đã thực hiện thủ tục Quyết định chủ trương bao gồm các ngành nghề được đầu tư vào cụm công nghiệp.

- Những khó khăn trong ưu đãi đầu tư của nhà đầu tư thứ cấp vào cụm công nghiệp

Căn cứ vào điều 27, Nghị định 68/2017/NĐ-CP ngày 25/5/2017 của Chính Phủ về quản lý, phát triển cụm công nghiệp: “Dự án đầu tư sản xuất kinh doanh trong cụm công nghiệp được miễn tiền thuê đất 7 năm và hưởng các ưu đãi khác theo quy định của pháp luật”; Các nhà đầu tư thứ cấp chỉ nhận được ưu đãi khi đầu tư sản xuất kinh doanh vào các cụm Công nghiệp từ nguồn ngân sách tỉnh. Các cụm công nghiệp còn lại, các nhà đầu tư thứ cấp sẽ không nhận được sự ưu đãi miễn tiền thuê đất vì không trực tiếp ký hợp đồng thuê đất với cơ quan nhà nước, mà phải ký với chủ đầu tư kinh doanh cơ sở hạ tầng căn cứ theo khoản 3, Điều 18, Nghị định 46/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ về về thu tiền thuê đất, thuê mặt nước “Miễn, giảm tiền thuê đất, thuê mặt nước theo quy định tại Điều 19, Điều 20 Nghị định này chỉ được thực hiện trực tiếp đối với đối tượng được Nhà nước cho thuê đất và tính trên số tiền thuê đất, thuê mặt nước phải nộp, trừ trường hợp quy định tại điểm b khoản 1 Điều 19 Nghị định này”. - Do 02 Nghị định này mâu thuẫn lẫn nhau nên sẽ không khuyến khích được các nhà đầu tư thứ cấp đầu tư vào cụm công nghiệp

Những kiến nghị:

Nhằm tháo gỡ cho doanh nghiệp, Sở Công Thương đề xuất các giải pháp đối với loại hình đầu tư (ii) để đơn giản hóa các TTHC liên quan về đầu tư, chính sách ưu đãi đầu tư, nhằm thu hút các nguồn vốn ngoài ngân sách phát triển cơ sở hạ tầng cụm công nghiệp.

- Về cải cách thể chế trong lĩnh vực đầu tư: Kiến nghị điều chỉnh khoản 2, Điều 32, Luật đầu tư 2014, trong đó bổ sung thêm loại hình Cụm Công nghiệp được miễn không phải trình UBND tỉnh quyết định chủ trương đầu tư;

- Về cải cách thủ tục hành chính: Kiến nghị Chính phủ sớm ban hành Nghị định sửa đổi Nghị định 68/2017/NĐ-CP ngày 25/5/2017 của Chính Phủ, trong đó ban hành về thủ tục hành chính về đầu tư trong cụm công nghiệp và trình tự lựa chọn nhà đầu tư, tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư trong trường hợp một cụm công nghiệp có nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã cùng đề nghị làm chủ đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật theo hướng rút ngọn đơn giản hóa thủ tục hành chính, đồng thời giao cho Bộ Công Thương công bố thủ tục hành chính về đầu tư trong cụm công nghiệp do việc công bố thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền của Bộ Công Thương. Giao Sở Công Thương thực hiện các thủ tục hành chính về một cửa, một cửa liên thông đối với các thủ tục về đầu tư, xây dựng, lao động ,… và các vấn đề hỗ trợ doanh nghiệp trong việc triển khai thực hiện dự án

- Về thực hiện các chính sách cho nhà đầu tư thứ cấp vào cụm Công nghiệp

Đề nghị xem xét sửa đổi điều 27, Nghị định 68/2017/NĐ-CP ngày 25/5/2017 của Chính Phủ về quản lý, phát triển cụm công nghiệp  về miễn tiền sử dụng đất đối với nhà đầu tư thứ cấp trong cụm công nghiệp theo hướng, hỗ trợ số tiền thuê đất 7 năm, thay vì miễn tiền thuê đất do các nhà đầu tư thứ cấp ký hợp động trực tiếp với chủ đầu tư.

- Miễn thuế thu nhập doanh nghiệp của các doanh nghiệp đầu tư sản xuất kinh doanh trong cụm công nghiệp trong vòng 5 năm.

- Dành nguồn vốn vay trung hạn hoặc dài hạn với lãi suất ưu đãi cho doanh nghiệp đầu tư sản xuất, kinh doanh vào cụm công nghiệp, do doanh nghiệp ban đầu phải bỏ ra một khoản tiền lớn tương đối lớn để ký hợp đồng thuê đất với chủ đầu tư kinh doanh cụm công nghiệp, xây dựng nhà xưởng thiết bị.

- Hỗ trợ đào tạo, tuyển dụng lao động cho các doanh nghiệp trong cụm công nghiệp.

Trên đây là kiến nghị của Sở Công Thương để giúp đỡ các các chủ đầu tư kinh doanh hạ tầng cụm công nghiệp và các nhà đầu tư thứ cấp.

  Bảo Bình